Zamanı Aşan Yolculuk: Homeros, Mentor ve Eve Dönüş

İçerideki Gökyüzü: Homeros’tan Ruhun İkiz Ateşine

“Ses, hatırlamanın ilk kapısıdır.”

Aurora — Bir Gökyüzü Aşkının Mitolojisi

Yıllarca kürsülerde, seanslarda ve eğitimlerde hep aynı kadim destanı anlattım: Homeros’un Odysseia’sını… Truva’nın küllerinden doğan o dev dalgaları, evini arayan Odysseus’u ve ona karanlıkta rehber olan, tanrıça Athena’nın bilgeliğiyle can bulan Mentor’u fısıldadım ruhlara. Danışanlarıma, fırtınalı denizlerde yön bulmayı ve her insanın ömründe bir kez olsun o “eve dönüş” yolculuğuna çıkması gerektiğini öğrettim.

Fakat hikâyeler, en çok da anlatanı dönüştürmek için vardır.

Edebiyat tarihinin en eski ve en güçlü çınarı olan Homeros, Odysseia destanında aslında sadece bir kahramanın maceralarını anlatmaz; insan ruhunun en büyük arayışını, yani “eve dönüşü” (nostos) ilmek ilmek işler. Truva’nın düşüşünden sonra yurduna dönmek için dalgalarla, canavarlarla ve tanrıların gazabıyla savaşan Odysseus’un hikâyesi, aslında her insanın kendi içsel olgunlaşma ve aslına rücu etme yolculuğudur.

Ancak bu çetin yolda, sadece eve dönmeye çalışan bir kral değil, arkada bırakılanların da büyüme sancısı vardır. İşte tam bu noktada Homeros, insanlığa zamansız bir figür armağan eder: Mentor.

Odysseus, bilinmeze doğru yelken açarken sarayını, geleceğini ve biricik oğlu Telemakhos’u sadık dostu Mentor’a emanet etmiştir. Mentor, yalnızlığın ve belirsizliğin ortasında kalan bir gencin hem koruyucusu, hem de bilgeliğin yeryüzündeki sesi olur. Öyle ki, akıl ve savaş tanrıçası Athena bile dünyaya inip bu genç adama doğru yolu göstermek istediğinde, ulu bir kralın veya görkemli bir varlığın değil, sadece Mentor’un suretine bürünmeyi seçer. Çünkü bilgelik, sessiz ve derinden giden adımlarda saklıdır.

Odysseia, bir yanıyla Odysseus’un fiziki olarak eve, İthake’ye dönüşüyse; diğer yanıyla Telemakhos’un, Mentor’un rehberliğinde çocukluktan yetişkinliğe, yani kendi öz benliğine dönüşüdür. Ev, sadece taştan bir saray veya coğrafi bir koordinat değildir; ev, insanın fırtınalardan sonra sığındığı o nihai iç huzurdur.

Başkalarına liman olmayı anlatırken; insanın en büyük pusulasının dışarıdaki denizlerde değil, kendi özündeki saklı kor ateşte olduğu mitolojisi canlandı düşümde…

Homeros’un kahramanları dünyevi bir yurdu, İthake’yi ararken; benim ruhum kendi derinliklerine doğru radikal bir yolculuğa çıktı. Gördüm ki Mentor, bizi dışarıdaki bir eve götüren değil; içimizdeki o sönmeyen ateşi harlayarak bize kendi gökyüzümüzü inşa ettiren güçtür.

İşte bu yüzden, yıllarca anlattığım o antik rehberliğin sınırlarını aşarak kendi kadim dilimi, kendi mitolojimi doğurdum.

Thorius Kitaplık’ta Aurora’yı keşfedin.